Mesajın oluşturulması aşamasında; ne söyleneceği, nasıl söyleneceği, dikkat çekici yapılandırma ve benzeri hususlar önemli olduğu gibi, etkin bir iletişim için oluşturulan mesajın hangi kanal veya kanallar üzerinden taşınacağı da en az onlar kadar önemlidir. Farklı bir ifadeyle, aynı mesajı farklı kanallar üzerinden gönderilmesi bile hedef izleyicinin kanala göre mesajdan algıladığı üzerinde etkili olacaktır. Bundan dolayı etkili iletişim geliştirme için kullanılabilecek iletişim kanallarını incelemekte yarar vardır.

 

Farklı görüşlere göre değişik sınıflandırmalar olmakla birlikte; genel itibariyle iletişim kanallarını kişisel ve kitlesel olmak üzere iki bölümde incelemek uygun olacaktır.

 

Kişisel iletişim kanalları, mesajın iletilmesi ve alınması esnasında iki veya daha çok insanın yüz yüze, telefon, e-posta veya çevrimiçi ortamlar yoluyla doğrudan iletişim kurmasını kapsamaktadır. Bu kanallar, kişisel etki ve geri besleme sağlamaktadır. Genel olarak kişisel kanallar Savunucu, Uzman ve Sosyal Kanalar olmak üzere üç gruba ayrıldığı söylenebilir. Bu kanalları farklı bir bakış açısıyla özetlemek gerekirse:

 

(1) Savunucu kanallar: Tüketicilerin tepkisine veya olumlu iletişimlerine göre bu kanalı kontrol etmek, diğer kanallara göre çok daha imkânlıdır. Sonuç itibariyle, iletişim satış elemanları ve benzeri yakın temas elemanları tarafından gerçekleştirildiği için, kısa sürede içerik, tarz ve mesajın uygun şekilde değiştirilebilmesi mümkündür.

 

(2) Uzman Kanallar: Bazı ürün ve hizmet reklamlarında, firmayı ve tüketiciyi temsil etmemekle birlikte, konunun uzmanı olan bağımsız kişi veya kuruluşların yer alması hedef tüketicinin ikna olmasında oldukça etkili olabilmektedir. Bir diş macunu reklamında bilinen bir üniversitenin diş hekimliği fakültesi tarafından verilen bir sertifika veya rapor, kamuoyu tarafından faaliyet alanı itibariyle oldukça güvenilen bir uzman vb. gibi tarafsız güven ve uzmanlık odaklarının kullanılmasına Uzman Kanallar denilmektedir.

 

(3) Sosyal Kanallar: Genellikle yönetilmesi ve kontrol en zor kanallar olmasına rağmen oldukça etkilidirler. Tüketiciler, firmanın, markanın kısacası kendisine mal ve hizmet satmayı amaçlayan karşı tarafın mesajlarına karşı doğal olarak aldatılmamak, yanıltılmamak, yanlış karar vermemek için korunma durumundadırlar. Farklı bir ifadeyle psikolojik savunma mekanizmaları devrededir. Hâlbuki aynı ürün veya hizmetle ilgili bir aile üyenizin, yakın bir arkadaşınızın, bir meslektaşınızın tavsiyesi, olumlu görüşü, beğenisi kişiye bir reklamdan çok daha kolay erişen çok daha güvenilir bir mesaj halini alacaktır. Bu tür durumlarda çoğu kez savunma mekanizmalarımızı devreye sokmaya ihtiyaç duymayabiliriz.

Sonuç olarak aile ve yakınlar, yakın arkadaşlar, iş çevresi, komşular, mahalle ve sosyal çevre ve benzeri etrafımızı sarmalayan çevreden gelen iletişimlere Sosyal Kanallar denilmektedir.

 

Kitlesel iletişim kanalları ise, mesajları kişisel temas veya geri besleme olmadan taşıyan iletişim kanallarıdır. Bu kanallar, medya, genel ortam ve olayları içerir.

 

(1) Medya, gazeteler, dergiler, doğrudan posta gibi yazılı basın, radyo ve televizyon yayıncılığı ve ağ medyasını, ayrıca billboardlar, işaretler, posterler vb. gösterim medyasını içerir.

 

(2) Genel ortam, bir ürünü satın alma yolundaki alıcının eğilimini yönlendirmek veya güçlendirmek amacıyla tasarlanmış ortamlardır. Atmosferi kullanarak, aynı atmosferi kullanan diğer kişilere mesaj vermek mümkün olmaktadır. Örneğin organik ürünler kullanarak yemek hizmeti sunan bir restoranın bahçenin önünden geçen kitlelere yönelik koku, sesi görünüm vb unsurlarla mesajını iletmesi olabilir. İşletmeler tarafından çokça kullanılır.

 

(3) Olaylar, hedef dinleyicilere mesajları iletmek amacıyla düzenlenen olaylardır. Örneğin bir mağazanın açılışına dikkat çeken ünlü bir şahsın davet edilmesi ve bu şahsın açılışı yapması iletişim mesajlarının aktarılmasını sağlar. Böylelikle mesajları kitleye iletmek mümkün olmaktadır.

Kişisel olmayan kanallar, kitle iletişim araçları olabileceği gibi, bir mağazanın dizaynı veya bir takım gerçekleşen olayların haber gibi yayınlanması şeklinde de olabilir. Bu tür kanallarda aynı anda pek çok kişiye mesaj iletilebilmektedir.